Het verschil in gevoelstemperatuur tussen een warmtemat en een radiator

Je kent dat gevoel wel: je stapt in je auto op een koude winterdag. De ruiten zijn mistig en de stoelen voelen aan als blokken ijs. Je start de motor en zet de verwarming aan.

Maar wat gebeurt er nu eigenlijk echt? Voelt het meteen warmer?

En waarom voelt het soms alsof je in een sauna zit, terwijl de meter nog lang niet op de juiste temperatuur staat? Het antwoord zit ’m in de manier waarop warmte wordt overgedragen.

De een straalt, de ander blaast. Dat verschil in gevoelstemperatuur is precies waarom je voor de ene verwarming kiest en niet voor de ander. Laten we dat een keer goed uitzoeken, zonder ingewikkelde technische praat.

Het gevecht: stralen versus blazen

Stel je voor dat je in de zon staat. Je voelt de warmte direct op je huid, zelfs als de lucht om je heen nog fris is. Dat is stralingswarmte.

Het is de warmte die objecten en mensen direct bereikt, zonder dat de lucht er eerst door opgewarmd hoeft te worden. Een warmtemat werkt volgens dit principe. Hij warmt niet de lucht op, maar de dingen eromheen: je stoel, je benen, je handen.

De warmte voelt direct en intens. Je voelt het meteen, ook al is de auto nog koud.

Een radiator doet het tegenovergestelde. Die warmt de lucht op. De warme lucht stijgt op, verplaatst zich door de auto en geeft uiteindelijk een beetje warmte af aan je lichaam.

Dit noemen we convectiewarmte. Het is alsof je een föhn op een lage stand aan de andere kant van de kamer richting je gezicht houdt.

De lucht wordt warmer, maar het duurt even voordat die warmte bij jou aankomt en je echt opwarmt.

Vooral als je stilzit, voelt dit minder direct. Het grote verschil zit hem dus in de snelheid en de manier van voelen. Stralingswarmte voelt als een warme deken die direct om je heen slaat. Convectiewarmte voelt als een algemene temperatuurverhoging in de ruimte.

In een auto is dat cruciaal. Je wilt niet wachten tot de hele cabine is opgewarmd; je wilt direct comfort.

De warmtemat: jouw persoonlijke straler

Een warmtemat is een dunne mat die je op de bestuurders- of bijrijdersstoel legt.

Hij is vaak gemaakt van een flexibel materiaal met daarin verwarmingsdraden. De mat warmt op tot een aangename temperatuur, meestal rond de 40 tot 50 graden Celsius.

Dit is net warm genoeg om direct door je kleding heen te voelen, maar zeker niet heet genoeg om te verbranden. De warmte is gericht: alleen waar de mat ligt, is het warm. De kracht van de warmtemat is de directe beleving. Je voelt de warmte zodra je gaat zitten.

Je hoeft niet te wachten. Dit is ideaal voor mensen die snel koude voeten of een koude rug hebben.

Omdat de warmte direct op je lichaam wordt overgedragen, voelt het alsof je veel warmer zit dan de daadwerkelijke temperatuur in de auto zou rechtvaardigen. Je lichaam reageert direct op de straling, waardoor je spieren ontspannen en je je sneller comfortabel voelt. Er zijn verschillende soorten warmtematten verkrijgbaar.

De basismodellen zijn vaak simpel: een mat met een aan/uit-schakelaar en een temperatuurstand. Deze zijn er al vanaf €30 tot €50.

Ze zijn vaak universeel en passen op de meeste autostoelen. Een nadeel is dat ze soms wat kunnen schuiven als je instapt of als je een bocht maakt.

Voor de echte koukleumen zijn er warmtematten met meer opties. Denk aan modellen met een thermostaat, waardoor de mat een constante temperatuur houdt. Ook zijn er matten die niet alleen de zitting verwarmen, maar ook de rugleuning.

Deze sets kosten vaak tussen de €60 en €100. Sommige high-end versies, speciaal voor bijvoorbeeld de bestuurdersstoel, hebben een timer of zijn via een app te bedienen. Handig als je je auto ’s winters voor wilt verwarmen zonder dat de motor hoeft te draaien.

De radiator (verwarming) in je auto: de luchtverwarmer

De radiator in je auto is eigenlijk een onderdeel van de motorverwarming. De hete koelvloeistof van de motor stroomt door een klein radiatortje onder het dashboard.

Een ventilator blaast lucht langs deze hete ribben en die warme lucht komt vervolgens je auto in. Dit is pure convectiewarmte. Het is erger is dat dit systeem pas echt warme lucht geeft als de motor op temperatuur is.

Dat kan in een koude motor makkelijk 5 tot 10 minuten duren.

De warmte die de autoverwarming geeft, vult de ruimte. Het is de bedoeling om de hele cabine op te warmen. Dit werkt goed om de ruiten te ontdooien en de algemene temperatuur op een aangenaam niveau te krijgen.

Echter, de luchtstroom is vaak niet gelijkmatig. De plekken direct bij de ventilatieroosters voelen veel warmer aan dan de plekken verder weg, zoals de achterbank of de plek net naast de straal.

Waarom voelt dit soms minder comfortabel? Omdat je lichaam de warmte vooral voelt via de lucht die om je heen beweegt.

Als je stilzit, stroomt die warme lucht minder makkelijk langs je heen. Bovendien kan de lucht erg droog aanvoelen, wat irritatie aan de luchtwegen kan geven. Allergieën verminderen door de droge warmte van een infrarood mat is voor velen een uitkomst. De warmte voelt ‘losser’ en minder knus. Er is een belangrijk verschil in aanraaktemperatuur.

Een traditionele radiator (die je in huis kent) kan heel heet worden, soms wel 70 graden of meer. In de auto is de ventilatierooster vaak van plastic en wordt hij heet, maar lang niet zo extreem als een ouderwetse gietijzeren radiator.

Toch is het opletten geblazen. De ventilatieroosters kunnen bij langdurig gebruik erg warm worden, zeker als je ze dicht bij je handen of benen hebt.

Het praktische verschil: wat merk je in de auto?

Laten we het concreet maken. Je stapt in een koude auto.

Je zet de autoverwarming aan. Je voelt na een minuut of vijf een beetje warme lucht uit de roosters komen.

Na tien minuten begint het echt aangenaam te worden. Je handen zijn warm, maar je rug voelt nog een beetje kil. De stoel zelf is nog koud.

Je moet eigenlijk je jas aanhouden totdat de auto echt op temperatuur is. Stap je nu in een auto met een warmtemat op de stoel, dan is de ervaring compleet anders. Je zit binnen een minuut in een warm bad. Je voelt de warmte direct onder je, in je rug en je benen.

Je jas kan meteen uit. Je voelt je meteen comfortabel, ook al is de lucht in de auto nog fris.

De gevoelstemperatuur ligt meteen veel hoger. Onderzoek toont aan dat stralingswarmte ervoor zorgt dat je je al warmer voelt bij een lagere omgevingstemperatuur.

Je lichaam reageert direct op de bron. Het energieverbruik verschilt ook. De autoverwarming gebruikt de warmte van de motor, wat een bijproduct is.

In die zin 'kost' het geen extra brandstof zolang de motor loopt (behalve de energie voor de ventilator).

Een warmtemat verbruikt elektriciteit uit de accu. Als de motor loopt, laadt de dynamo dit bij, maar als je de mat gebruikt bij stationair draaien, verbruik je wel iets meer brandstof. In de praktijk is het verbruik van een warmtemat echter laag, vaak tussen de 30 en 60 Watt.

Dat is vergelijkbaar met een kleine telefoonlader. Efficiëntie is een ander verhaal.

Als je alleen jezelf wilt verwarmen, is de warmtemat super efficiënt. Al die energie gaat naar jouw comfort.

De autoverwarming verwarmt ook de lege ruimte naast je, de deurpanelen en de ruiten. Dat is minder efficiënt als jij de enige bent die het koud heeft. Voor het ontdooien van ruiten is de autoverwarming echter onverslaanbaar.

Veiligheid en het beste van beide werelden

Veiligheid gaat boven alles, vooral als je kinderen of huisdieren vervoert. Een open vuur of een gloeiend hete radiator is een risico.

Een warmtemat is over het algemeen veilig. Ze zijn ontworpen om niet heter te worden dan ongeveer 50 graden.

Je kunt ze per ongeluk aanraken zonder direct te verbranden. Ze zijn vaak voorzien van een automatische uitschakeling bij oververhitting of kortsluiting. De traditionele autoverwarming (het radiator-achtige element) zit vaak weggewerkt achter plastic roosters. Kinderen stoppen niet snel hun vingers in een rooster, maar ze kunnen wel hun handen erop leggen.

De roosters worden heet, maar meestal niet heet genoeg voor directe verbranding, behalve bij langdurig contact.

Toch is het goed om hier alert op te zijn. Wat is nu de beste keuze? Het hangt af van wat je wilt.

Veel mensen combineren beide. Ze gebruiken de autoverwarming voor het snel warm krijgen van de cabine en het ontwasemen van de ramen.

Tegelijkertijd gebruiken ze een warmtemat voor het directe comfort van de bestuurder en bijrijder.

Dit is vaak de perfecte combinatie. Wil je de perfecte warmtebalans vinden? Kijk dan naar de specificaties van de warmtemat.

Let op de grootte: een mat van 45x45 cm is vaak groot genoeg voor de zitting, maar wil je ook rugleuning, dan heb je een set nodig. Let op de stekker.

De meeste zijn 12V (geschikt voor de sigarettenaansteker). Sommige luxe modellen zijn 230V voor thuisgebruik, maar dat is voor in de auto minder relevant.

Kies voor een mat met een goedkeuring (CE-markering) en een thermostaat.

Praktische tips voor optimaal comfort

Het beste uit je verwarming halen, zowel de mat als de standaard heater, doe je zo: Uiteindelijk draait het allemaal om het gevoel.

De radiator in je auto zorgt voor een stabiele omgeving, een warme luchtbel.

• Zet de mat aan voordat je instapt: Als je de mat via een losse schakelaar bedient (en niet via de accu), kun je hem aanzetten voordat je de sleutel omdraait. Zo zit je meteen warm. Let wel op dat je de auto daarna start, anders leeg je de accu.
• Gebruik de recirculatieknop: Zet de autoverwarming op recirculatie (het symbool met de auto en een pijltje erin). Hiermee verwarm je de lucht die al in de auto zit veel sneller dan de koude buitenlucht. Dit werkt veel efficiënter.
• Combineer het: Gebruik de warmtemat voor je lichaam en de autoverwarming voor de ramen en de algemene luchttemperatuur. Zet de straal van de ventilator niet te hoog, zodat je niet de koude lucht langs je heen voelt waaien.
• Leg de mat goed neer: Zorg dat de mat vlak ligt en niet kreukelt. Kreukels kunnen zorgen voor hotspots (plekken die heter worden) en dat wil je niet. Zorg ook dat de stekker niet bekneld raakt bij het instellen van de stoel.
• Check je accu: Als je een oudere auto hebt of een zwakke accu, kan het langdurig gebruik van een warmtemat (zonder draaiende motor) de accu sneller leegtrekken dan je wilt. Meestal is dit na een halfuurtje wel een issue. Rijdt je regelmatig, dan is het geen probleem.

De warmtemat zorgt voor een directe knuffel van warmte. Voor wie snel koude voeten heeft of gewoon houdt van dat extra beetje comfort op de vroege ochtend, is een warmtemat een uitkomst. Het is een simpele upgrade die je rit een stuk aangenamer maakt.

Dus, de volgende keer dat je in je auto stapt en de kou je omarmt, weet je dat er een wereld van verschil zit in hoe je die warmte krijgt. Kies je voor de zachte omhelzing van de mat of de algemene gloed van de verwarming?

Veelgestelde vragen over warmtematten en radiatoren in de auto

Wat is het verschil tussen een warmtemat en de radiator van mijn auto?
Een warmtemat geeft directe stralingswarmte af aan je lichaam en de stoel.

De radiator (of beter: de kachel) in je auto verwarmt de lucht in de cabine door deze langs een warm element te blazen. De mat verwarmt objecten, de kachel verwarmt de lucht.

Waarom voelt een warmtemat warmer aan dan de autoverwarming?
Omdat de warmte direct op je lichaam wordt overgedragen zonder dat de lucht er tussenuit hoeft te warmen. Je lichaam reageert direct op de straling, waardoor je je sneller en intenser warm voelt, zelfs als de lucht nog fris is. Is de autoverwarming efficiënter dan een warmtemat?
Voor het opwarmen van de hele auto en het ontwasemen van de ramen is de autoverwarming efficiënter omdat die de warmte van de motor gebruikt. Een warmtemat is efficiënter als je alleen jezelf warm wilt krijgen, omdat er geen energie verloren gaat aan het opwarmen van lege ruimtes.

Wat is stralingswarmte precies?
Stralingswarmte is warmte die zich voortplant via elektromagnetische golven, net als de warmte van de zon.

Het reist door de lucht zonder deze op te warmen en geeft de energie af zodat het een object (zoals jouw lichaam) raakt. Welke verwarming is veiliger voor kinderen?
Een warmtemat is vaak veiliger omdat deze meestal niet heter wordt dan ongeveer 50 graden Celsius, wat verbranding voorkomt. De ventilatieroosters van de autoverwarming kunnen wel heet worden, hoewel moderne auto's hier steeds beter op letten. Let wel op dat kinderen niet met de warmtemat spelen en de stekker losraken.